Yurt Dışında Yaşayan Türk Aileler İçin Online Çocuk, Ergen ve Ebeveyn Danışmanlığı

Berlin’den Rotterdam’a: neden Türkçe bir görüşme?

Bana yurt dışından yazan aileler çoğu zaman benzer bir cümleyle başlıyor: “Burada da uzman var, ama derdimi kendi dilimde anlatmak istiyorum.” Köln’de yaşayan bir anne, oğlunun okuldaki öfke patlamalarını veli toplantısında Almanca anlatabiliyor. Ama o öfkenin evde, babaanne telefonda “bu çocuk ne hâle gelmiş” dediğinde neye dönüştüğünü anlatmak için Türkçeye ihtiyaç duyuyor.

Viyana’da, Amsterdam’da ya da Brüksel’de büyüyen bir çocuğun dünyası iki parçadan oluşuyor: Bir yanda okulun, arkadaşların ve çevrenin dili ve kuralları; öbür yanda evin, bayramların ve Türkiye’deki akrabaların dünyası. Bu iki dünyayı baştan açıklamak zorunda kalmadan konuşabilmek, özellikle ebeveynler için ilk dakikadan fark yaratıyor. Online görüşmelerde yaptığım şey bu: Türkçe, kültürel bağlamı bilen ama ailenin yaşadığı ülkenin gerçekliğini de hesaba katan bir psikolojik danışmanlık.

Yaşa göre dürüst bir çerçeve: kiminle nasıl çalışıyorum?

Online görüşme her yaş için aynı şekilde işlemiyor ve bunu baştan açıkça söylemek istiyorum.

• Okul öncesi ve ilkokul çağı: Küçük çocuklarla oyun temelli çalışma yürütüyorum. Bu çalışma oyun materyalleriyle, aynı odada kurulan bir ilişkiyle ilerliyor; ekranın karşısındaki beş yaşında bir çocukla aynısını yapmak mümkün değil. Bu yüzden yurt dışında yaşayan ailelerde küçük yaşta ağırlık ebeveyn danışmanlığında: Çocuğun davranışını birlikte anlamlandırıyor, evde uygulanabilecek somut adımları planlıyor ve bu adımların nasıl gittiğini düzenli görüşmelerde değerlendiriyoruz.
• Ortaokul ve lise çağı: Ergenlerle doğrudan online görüşüyorum. Birçok genç kendi odasından, kulaklığıyla konuşmayı bir ofise gitmekten daha doğal buluyor. Gençle yapılan görüşmelerin yanında belirli aralıklarla ebeveyn görüşmeleri de yapıyoruz.
• Ebeveynler: Çocuk görüşmeye hiç katılmasa da ebeveyn danışmanlığı başlı başına bir süreç olabilir. Anne ve baba farklı şehirlerde yaşıyorsa ikisi de ayrı cihazlardan aynı görüşmeye katılabilir.

Yaz tatilinde Antalya’ya gelen aileler için Muratpaşa’daki ofiste yüz yüze bir tanışma ya da küçük çocukla oyun temelli bir görüşme planlamak da mümkün; bunu tarihleri netleştirerek önceden konuşuyoruz.

Yurt dışında yaşayan ailelerin sık getirdiği konular

Taşınma sonrası uyum

Türkiye’den yeni taşınmış bir ailede çocuk bir anda dilini bilmediği bir sınıfa giriyor. İlk haftalarda sessizleşmesi, eve gelince ağlaması ya da “Türkiye’ye dönelim” diye tutturması çoğu zaman beklenen bir uyum tepkisi. Bu tepki aylar geçmesine rağmen azalmıyorsa, uyku ve iştah bozuluyorsa ya da çocuk okula gitmeyi tamamen reddediyorsa birlikte bakmakta fayda var. Taşınmanın yükünü ebeveynler de taşıyor; kendi yalnızlığıyla uğraşan bir annenin çocuğunun kaygısını da taşıması kolay değil.

Okulda dışlanma ve ayrımcılık

“Teneffüste kimse benimle oynamıyor.” “Öğretmen hep beni suçluyor.” “Adımla dalga geçiyorlar.” Bu cümleler bir akran sorununu da, gerçek bir ayrımcılık deneyimini de anlatıyor olabilir. Görüşmelerde çocuğun ya da gencin yaşadığını küçümsemeden dinliyor; bir yandan duygusal yükle çalışırken bir yandan da ebeveynin okulla nasıl konuşabileceğini (hangi bilgiyi, hangi sırayla, kiminle) planlıyoruz. Okulda somut bir zorbalık ya da ayrımcılık yaşanıyorsa okulun ve bulunduğunuz ülkedeki ilgili kurumların devreye girmesi gerekir; psikolojik destek bunun yerine geçmez.

İki dil, iki kültür

Evde Türkçe, okulda Almanca ya da Felemenkçe konuşan bir çocuğun dil gelişimi ebeveynleri sık sık kaygılandırıyor: “Geç mi konuşuyor?” “Neden bana hep Almanca cevap veriyor?” Bu soruları ayrı bir rehberde, iki dilli çocuk yetiştirmek ve konuşma gecikmesi sayfasında ayrıntılı anlattım.

Ergende kimlik: “Ben Türk müyüm, Alman mı?”

Ergenlik zaten “ben kimim?” sorusunun yüksek sesle sorulduğu bir dönem. Yurt dışında büyüyen bir gençte bu soruya bir katman daha ekleniyor: Okulda “Türk”, yaz tatilinde Türkiye’de “Almancı” olarak görülmek. Bazı gençler ailenin kültürüne sert biçimde karşı çıkıyor; bazıları ise iki taraftan birine tam ait olamamanın sessiz yalnızlığını yaşıyor. Görüşmelerde gence “doğru” bir kimlik seçtirmeye çalışmıyorum; iki dünyayı da taşıyabileceği, kendine ait bir yer bulmasına eşlik ediyorum.

Ekran ve telefon

Yurt dışında ekranın bir işlevi daha var: Türkiye’deki kuzenlerle ve eski arkadaşlarla bağı sürdürmek. Bu yüzden telefonu tamamen kısıtlamak, bazen gencin en önemli sosyal bağını kesmek anlamına gelebiliyor. Ekran kullanımını yasak ve izin ekseninden çıkarıp gencin ekranda ne aradığı üzerinden konuşuyoruz: arkadaşlık mı, kaçış mı, başarı hissi mi, can sıkıntısı mı?

Aile beklentileri

“Biz buraya çocuklarımız okusun diye geldik.” Bu cümlenin arkasında büyük bir emek ve fedakârlık var; çocuğun omzunda ise ağır bir yük. Almanya’nın birçok eyaletinde ilkokulun sonunda verilen okul türü kararı ya da Hollanda’da ilkokulun son yılında verilen okul tavsiyesi (schooladvies), bu beklentinin aile içinde en yoğun hissedildiği dönemler. Geniş ailenin ve toplulukta yapılan “kimin çocuğu ne oldu” karşılaştırmalarının da payı büyük. Ebeveyn görüşmelerinde bu beklentiyi yok saymadan, çocuğun taşıyabileceği bir dile çevirmeye çalışıyoruz.

Bayram ve yaz tatili dönüşü duygusal dalgalanma

Türkiye’de geçen bir yaz tatilinden ya da bayram ziyaretinden sonra birçok ailede benzer bir tablo görülüyor: Çocuk dönüşte içine kapanıyor, huysuzlaşıyor, “orada herkes vardı, burada kimse yok” diyor. Ebeveynler de aynı özlemi yaşarken çocuğun duygusunu karşılamakta zorlanabiliyor. Bu dalgalanma çoğu zaman birkaç hafta içinde yatışıyor. Her dönüşte tekrarlıyor, okulun başlamasını zorlaştırıyor ya da uzuyorsa dönüş haftalarını önceden birlikte planlamak işe yarıyor.

Saat farkı ve okul saatleri: görüşmeyi nasıl planlıyoruz?

Türkiye yıl boyu UTC+3 saat diliminde ve yaz saati uygulaması yok. Avrupa’da ise saatler mart ve ekim aylarının son pazar günü değişiyor. Bu yüzden saat farkı mevsime göre değişiyor:

• Almanya, Hollanda, Belçika, Avusturya, Fransa ve İsviçre: Kışın Türkiye’nin 2 saat, yazın 1 saat gerisinde.
• Birleşik Krallık: Kışın Türkiye’nin 3 saat, yazın 2 saat gerisinde.

Görüşme saatlerim Türkiye saatiyle Pazartesi–Cumartesi 09:00–17:00 arasında. Bu, örneğin Frankfurt’ta ya da Viyana’da kışın 07:00–15:00, yazın 08:00–16:00 demek. Okul çağındaki bir genç için en uygun zaman bu nedenle çoğu zaman okul çıkışının hemen sonrası ya da cumartesi günleri oluyor. Ebeveyn görüşmeleri ise çocuklar okuldayken sabah saatlerine de yerleşebiliyor. Saatlerin değiştiği hafta randevu saatini birlikte yeniden teyit ediyoruz; böylece kimse boş bir ekranın karşısında beklemiyor.

Online görüşme adım adım

1. İlk mesaj: WhatsApp’tan yaşadığınız ülkeyi ve çocuğunuzun yaşını yazmanız yeterli; konunun ayrıntısını mesajda anlatmanız gerekmiyor.
2. Ebeveyn görüşmesi: İlk görüşmeyi çocuk ya da genç olmadan, yalnız ebeveynle yapıyoruz. Neyin ne zaman başladığını, okulda ve evde neler olduğunu konuşuyoruz.
3. Çerçeveyi belirleme: Bu görüşmenin sonunda süreci ebeveyn danışmanlığı olarak mı sürdüreceğimizi, gençle doğrudan görüşmeye mi geçeceğimizi ya da bulunduğunuz ülkede yüz yüze bir değerlendirmeyi mi önerdiğimi açıkça paylaşıyorum.
4. Teknik hazırlık: Görüntülü görüşmenin bağlantısı ve katılım bilgisi görüşmeden önce size iletiliyor. Ücret ve ödeme bilgisi randevu sırasında bildiriliyor.
5. Düzenli görüşmeler: Bir görüşme yaklaşık 50 dakika sürüyor; sıklığı ailenin ihtiyacına ve saat farkına göre birlikte belirliyoruz.

Görüşmeleri Türkçe yürütüyorum. Türkçesi sınırlı olan küçük bir çocukla doğrudan çalışmak yerine ebeveyn görüşmeleri daha uygun oluyor; ergen Türkçe konuşmakta zorlanıyorsa bunu ilk görüşmede açıkça konuşuyoruz.

Bir not daha: Bu görüşmeler Türkiye’den yürütülen psikolojik danışmanlık görüşmeleridir ve bulunduğunuz ülkedeki sağlık sigortası (örneğin Almanya’daki Krankenkasse) tarafından karşılanmaz.

Bulunduğunuz ülkedeki desteklerle birlikte

Online görüşme, yaşadığınız yerdeki desteklerin yerine geçmiyor; çoğu zaman onlarla birlikte yürüyor. Çocuğunuzun çocuk doktoru, okulun sosyal hizmet ya da rehberlik birimi ve Almanya’daki ücretsiz aile ve eğitim danışma merkezleri (Erziehungsberatungsstellen) ailenin yakınındaki önemli kaynaklar. Tıbbi bir değerlendirme gerektiğinde (ciddi uyku ya da yeme sorunları, kendine zarar verme, dikkat ve gelişimle ilgili sorular gibi) bulunduğunuz ülkede bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvurmanızı öneriyorum. Psikolog olarak tanı koymam ve ilaç yazmam.

Online görüşmenin uygun olmadığı durumlar ve acil hatlar

Kendine zarar verme, intihar düşüncesi, evde güvenliği tehdit eden bir durum ya da akut bir kriz varsa online görüşme uygun değildir. Böyle bir durumda beklemeden bulunduğunuz ülkenin acil hattını arayın. Çocukların ve gençlerin kendilerinin de arayabileceği ücretsiz destek hatları var:

• Almanya: Acil durum 112 · Nummer gegen Kummer çocuk ve genç hattı 116 111 (Pazartesi–Cumartesi 14:00–20:00, ücretsiz) · Elterntelefon, ebeveyn hattı 0800 111 0 550 (ücretsiz) · TelefonSeelsorge 0800 111 0 111 (7/24, ücretsiz)
• Avusturya: Acil durum 112 · Rat auf Draht çocuk ve genç hattı 147 (7/24, ücretsiz) · Telefonseelsorge 142 (7/24, ücretsiz)
• Hollanda: Acil durum 112 · De Kindertelefoon 0800-0432 (her gün 11:00–21:00, ücretsiz) · 113 Zelfmoordpreventie 113 (ücretsiz)
• Belçika: Acil durum 112 · Awel çocuk ve genç hattı 102 (Felemenkçe, ücretsiz) · Zelfmoordlijn 1813 (7/24, ücretsiz)
• İsviçre: Acil durum 112 · Pro Juventute çocuk ve genç hattı 147 (7/24, ücretsiz) · Die Dargebotene Hand 143 (7/24)
• Fransa: Acil durum 112 · Ulusal intihar önleme hattı 3114 (7/24, ücretsiz)
• Birleşik Krallık: Acil durum 999 · Childline 0800 1111 (19 yaş altı, 7/24, ücretsiz) · Samaritans 116 123 (7/24, ücretsiz)

Numaralar 17 Eylül 2026’da ilgili kuruluşların resmi sitelerinden kontrol edildi; çalışma saatleri değişebilir.

Çift, evlilik ya da yetişkin konularında

Başvuru nedeniniz çocuktan çok eşinizle ilişkiniz ya da kendi yaşadıklarınızsa, meslektaşım Psikolog Sertaç Kırvar’ın yurt dışında yaşayanlar için online görüşmeler ve online çift ve evlilik danışmanlığı sayfalarına bakabilirsiniz. Kendi alanımda yetişkinlerle panik atak ve kaygı ile cinsel danışmanlık konularında da online görüşüyorum. Almanca bilgi almak isteyen yakınlarınız, öğretmenler ya da okul çalışanları için Almanca bir bilgi sayfası da hazırladım.

Son güncelleme: 17 Eylül 2026